Сантьяго

Монгол Улсын бүх төрлийн паспорттай иргэд Чилид 90 хоног хүртэл визгүй (2018.12.29-нөөс). Чилийн консулын албаны визийн хүснэгтэд Монгол «виз шаардахгүй» гэж бичигдсэн. Хил дээр буцах тийз, буудлын захиалга, хангалттай мөнгө асууж болно.

АНУ-аар дамжвал транзит ч гэсэн АНУ-ын виз заавал. Мадрид, Парис, Франкфуртын олон улсын бүсээс гарахгүй дамжихад Монгол иргэнд транзит виз шаардахгүй. Истанбул, Сан-Паулу визгүй. Сиднейгээр дамжвал Монгол иргэн визгүй транзитын жагсаалтад ороогүй тул Австралийн транзит (771) виз урьдчилан авна.

Зөвлөгөө: Нэг тийзтэй, ачаа шууд дамжих нислэг сонго — асуудал ихэвчлэн дамжлага дээр гардаг.

Улирал урвуу: Монголын намар бол тэнд хавар. Хамгийн тааламжтай нь 9–11-р сар, 3–5-р сар; 3–4-р сард дарсны ургац хураалт, 6–9-р сард цанын улирал. Хувийн эмнэлэг маш үнэтэй тул аяллын даатгал заавал.

PDI хилийн цагдаа паспорт шалгаж цахим «Жуулчны карт» олгоно — зургийг нь хадгал, буцахдаа шаардана. Дараа нь SAG (хөдөө аж ахуйн алба) ачааг рентгенээр шалгана: жимс, мах, сүү, үр, зөгийн бал зэргийг мэдүүлэхгүй бол торгууль их. Мэдүүлсэн тохиолдолд зүгээр л хураана.

Centropuerto автобус нэг талдаа CLP 2,400, Turbus ч ижил үйлчилгээтэй — Пахаритос, Лос-Эроэс метроны буудал хүртэл, тэндээс метрогоор. Ирэх танхим доторх албан ёсны такси/трансферийн лангуунаас урьдчилан төлбөл төв хүртэл ~CLP 27,000–29,000. Гадаа угтаж «такси?» гэх хүмүүсээр бүү яв.

Утас чинь eSIM дэмждэг бол нисэхээсээ өмнө Чилийн эсвэл Латин Америкийн eSIM суулга. Аяллын eSIM-д Чилийн IMEI бүртгэл шаардахгүй тул хамгийн амар.

Entel-ийн жуулчны SIM ~CLP 4,500 (4 GB, 7 хоног), 30 хоногийн 20 GB багц ~CLP 19,000. Гэхдээ гадаад утсыг 30 хоногийн дотор IMEI бүртгүүлэхгүй бол сүлжээ хаадаг, зарим дэлгүүр гадаад паспортоор SIM зардаггүй. Movistar, WOM, Claro ч бий.

Bip! цэнэглэдэг картыг метроны кассаас авна. Метро цагаас хамаарч үнэтэй: оргил цаг (7:00–8:59, 18:00–19:59) CLP 895, өдөр CLP 815, өглөө эрт, орой CLP 735. Автобусанд бэлэн мөнгө авахгүй — зөвхөн Bip!; 2 цагийн дотор шилжих нь бараг үнэгүй.

Терминал Аламеда (Universidad de Santiago метро)-аас Turbus, Pullman автобус 20–30 минут тутам, ~1 цаг 45 мин, CLP 4,000–6,000. Вальпараисогийн лифт-фуникулёр CLP 200–300, гадаад жуулчинд CLP 1,000.

Uber, Cabify, DiDi өргөн хэрэглэгддэг, үнэ урьдчилан тодорхой. Гудамжны хар шар таксинд тоолуур асаасан эсэхийг шалга; шөнө апп-аар дуудах нь аюулгүй.

2026 оны 10-р сард $1 ≈ CLP 982. Visa, Mastercard хаа сайгүй, хүрэлтгүй төлбөр түгээмэл. ATM гадаад картаас нэмэлт шимтгэл авдаг тул нэг удаад их хэмжээгээр ав; солилцоог Агустинас гудамжны албан ёсны «casa de cambio»-д хий.

Гадаадын жуулчин буудлын төлбөрөө ам.доллар эсвэл гадаад картаар төлж, жуулчны карт, паспортоо үзүүлбэл нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас (IVA) чөлөөлөгддөг. Захиалахдаа үнэ IVA-тай эсэхийг асуу.

Ресторанд тооцоон дээр «¿Desea incluir la propina?» гэж асууж, санал болгосон цайны мөнгийг нэмдэг — сайн үйлчилгээ авсан бол зөвшөөрөх нь заншил. Дэлгүүрт бэлнээр төлөхөд дүнг ойролцоо тоонд дугуйлж болно.

Номхон далайн хүйтэн урсгал нь хясаа, загасыг баялаг болгодог: паила марина шөл, севиче, машас а ла пармесана (бяслагтай хясаа), сентолья (хаан хавч). Меркадо Сентралын захын жижиг лангуунууд хямд, шинэхэн.

Зөвлөгөө: Үдийн цайны «menú del día» (шөл + үндсэн хоол + ундаа) — хамгийн хямд, бүтэн хоол.

Пино (мах, сонгино, өндөг, чидун) чихмэлтэй жигнэсэн эмпанада, пастель де чокло (эрдэнэ шишийн бялуу), чоррильяна (шарсан төмс дээр мах, өндөг), «completo» хот-дог. Амттанд мотэ кон уэсийо ундаа, алфахор.

Карменер — Чилийн өвөрмөц улаан дарс; Майпо, Касабланка, Колчагуагийн хөндийн цэхүүд. Писко сауэр коктейль — Перутай «хэнийх вэ» гэж маргадаг. Согтууруулах ундааг олон нийтийн газар уухыг хориглодог.

Түргэн тусламж (SAMU) 131, гал 132, цагдаа (Карабинерос) 133, мөрдөн байцаах цагдаа (PDI) 134 — үнэгүй, 24 цаг. Уулын аврах 136. Хулгай болбол Карабинеросын хэсэгт мэдэгдэж, даатгалд өгөх акт («constancia») ав.

Сүүлийн жилүүдэд жижиг гэмт хэрэг, зэвсэгт дээрэм нэмэгдсэн: метро, Армас талбай, Бельявиста, Вальпараисогийн боомтод утас, цүнхээ хамгаал. Кафены сандал дээр цүнх өлгөхгүй. Шөнө ганцаар явахгүй, апп таксигаар. Провиденсиа, Лас Кондес, Ластаррияд байрлах нь илүү аюулгүй.

Чили дэлхийн хамгийн их газар хөдлөлттэй орнуудын нэг; барилгууд хүчтэй чичиргээ даахаар баригдсан. Чичирвэл «бөхий, нуугд, барь» — ширээн доор орж, цонхноос хол. Эрэгт сирена дуугарвал эсвэл хүчтэй чичиргээний дараа цунамийн замын тэмдгийг дагаж өндөр газар руу яв.

Танил болсон эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс баруун хацраараа нэг үнсэж мэндэлдэг; эрэгтэйчүүд хоорондоо гар барина. Дэлгүүр, лифтэнд орохдоо «Buenos días» гэж мэндлэх нь ёс.

Пиночетын дарангуйлал, 1973 оны эргэлт, улс төр — эмзэг сэдэв, асуухдаа болгоомжтой. Чилийнхэн Перу, Аргентинтай хөнгөн өрсөлддөг (писко, хөлбөмбөг) — шоглох биш, сонсох нь дээр.

Үдийн хоол үд дунд удаан, оройн хоол орой; «once» хэмээх оройн цай-хөнгөн хоол түгээмэл. Хувийн уулзалтад бага зэрэг хоцрох ердийн ч аялал, нислэгт цагтаа бай.

Red Movilidad — RED автобус, метроны албан ёсны апп; Google Maps ч сайн. Такси авахдаа Uber, Cabify эсвэл DiDi.

Google Translate-ийн испани хэлийг оффлайн татаж ав. Газар хөдлөлт, цунами, ой хээрийн түймрийн албан ёсны сэрэмжлүүлгийг SENAPRED-ээс хар — утсанд ч шууд мессеж ирдэг.

Олон улсын нислэгт хангалттай эрт буудалд бай; оргил цагт хотоос гарах зам түгжирдэг. Жуулчны картаа (цахим хуулбар) бэлэн байлга. Turkish-ийн буцах нислэг Сан-Паулод буудаллана — онгоцноос буух эсэхийг шалга.

Сантьягогоос дотоодын нислэгээр Атакамын цөл (Калама), Патагони (Пунта-Аренас), Улаан өндөгний арал руу; Буэнос-Айрес, Лима руу богино нислэг. Аргентин, Перу Монгол иргэнд 90 хоног визгүй.